Najgłębsze jezioro w Alpach – głębokość, położenie i ciekawostki

Zbiornik słodkiej wody wciśnięty w dolinę u południowych podnóży Alp, z dnem leżącym grubo poniżej poziomu morza, to Como. Ma 425 metrów głębokości i jest zdecydowanie najgłębszy w całym łuku alpejskim. Większość osób zna go z pocztówek: wille, cyprysy, promy między miasteczkami. Pod tą pocztówkową powierzchnią kryje się za to jedna z największych wodnych dziur w Europie. Poniżej konkretne liczby, porównanie z konkurencją i kilka rzeczy, które warto wiedzieć przed wyjazdem.

Jak głębokie jest Como

Maksymalna głębokość to 425 m. Najgłębszy punkt podaje się w środkowej części akwenu, w okolicach Argegno. Powierzchnia wody leży na wysokości około 198 m n.p.m., więc dno znajduje się mniej więcej 227 m poniżej poziomu morza.

Takie zagłębienie, w którym dno leży poniżej poziomu oceanu, nazywa się kryptodepresją. W Alpach to rzadkość, a Como jest jej najlepszym przykładem.

Powierzchnia wynosi około 146 km², a długość blisko 46 km. Przy tak wąskim kształcie głębokość robi wrażenie: zbocza spadają do wody niemal pionowo i pod powierzchnią schodzą równie stromo.

Kto jest za Como

Granica Alp bywa rysowana różnie, bo duże włoskie jeziora leżą na ich południowym skraju. Zwykle zalicza się je jednak do jezior alpejskich. Przy takim założeniu ranking głębokości wygląda tak:

  • Como – 425 m
  • Maggiore – 372 m (częściowo w Szwajcarii)
  • Garda – 346 m
  • Genewskie – 310 m
  • Lugano – 288 m

Genewskie jest za to największe pod względem powierzchni i objętości wody. Głębokością nie dorównuje jednak włoskim rywalom. Jezioro Bodeńskie, które wielu osobom kojarzy się z „alpejskim gigantem”, ma maksymalnie około 250 m.

Położenie i budowa

Trzy ramiona w kształcie odwróconego Y

Como leży w Lombardii, na północ od Mediolanu, niedaleko granicy ze Szwajcarią. Ma charakterystyczny kształt odwróconej litery Y: północne ramię sięga w stronę Colico, zachodnie kończy się w mieście Como, wschodnie w Lecco.

Miejsce, gdzie ramiona się spotykają, zajmuje Bellagio. To najczęściej fotografowany punkt całego jeziora i naturalna baza do zwiedzania, bo promy rozjeżdżają się stąd w każdą stronę.

Główny dopływ to rzeka Adda, która wpada od północy. Wypływa z jeziora koło Lecco i biegnie dalej w stronę Padu. Dzięki temu woda wymienia się dość sprawnie, w skali kilku lat.

Brzegi są gęsto zabudowane, ale w pionie. Miasteczka trzymają się wąskich pasów ziemi między wodą a skałą, stąd typowe kolorowe domy ustawione jak schody.

Wiatry, które rządzą dniem

Jezioro leży w wąskiej dolinie, więc wiatry mają tu niemal stały rozkład dnia. Rano wieje Tivano z północy, po południu Breva z południa. Żeglarze i kitesurferzy znają ten rytm na pamięć.

Najlepsze warunki są w północnej części, w okolicach Gravedony i Colico. Tam wiatr przyspiesza w rozszerzającej się dolinie i bywa naprawdę mocny.

Dla zwykłego turysty ma to znaczenie przy promach i łódkach. Po południu woda na południowym ramieniu potrafi się wyraźnie pofalować, więc osoby z chorobą lokomocyjną lepiej planują rejs na rano.

Pogoda zmienia się też szybciej niż w nizinnych Włoszech. Burze potrafią narodzić się nad górami i spaść na brzeg w ciągu godziny, więc plan na wypadek deszczu jest tu rozsądniejszy niż nadzieja na słońce.

Skąd się wzięła ta głębia

Za wyrzeźbienie niecki odpowiadał głównie lodowiec Addy w epoce lodowcowej. Lód przesuwał się przez już istniejącą dolinę i pogłębiał ją, a po wytopieniu zostało zagłębienie zamknięte moreną na południowym końcu.

Dolina była jednak głęboka jeszcze zanim pojawił się lód. Według popularnej hipotezy wcześniejsze rzeki wcinały się w skały podczas kryzysu messyńskiego, kiedy poziom Morza Śródziemnego mocno opadł. Lodowiec dokończył robotę na gotowym kanionie.

Co warto wiedzieć przed wyjazdem

Dojazd i dobre bazy

Z Mediolanu da się dojechać pociągiem w około godzinę. Linie jadą do Como, Lecco i Varenny. Samochód na brzegu jest raczej problemem niż wygodą, bo drogi są wąskie, a parkingi małe i drogie.

Dla pierwszej wizyty sprawdza się Varenna albo Bellagio. Oba miasteczka mają połączenia promowe i da się z nich zrobić kilka wycieczek bez auta. Como jest większe i wygodniejsze logistycznie, ale mniej „jeziorne”.

Rejsy promami, statkami i szybkimi hydrofoilami łączą większość miejscowości. Najtaniej wychodzi bilet na konkretną trasę, a przy kilku przeprawach dziennie opłaca się karta dniowa.

Latem największy tłok jest w Bellagio i Varennie. Poza lipcem i sierpniem jest spokojniej, a wiosną ogrody willi Carlotta i Balbianello są w pełnym rozkwicie.

Woda i kąpiel

Kąpiel jest możliwa, ale brzegi są głównie skaliste lub betonowe. Piaszczystych plaż jest niewiele, najlepsze znajdują się w północnej części, w rejonie Colico i Gravedony.

Powierzchnia latem nagrzewa się do przyjemnych temperatur, ale już kilkanaście metrów niżej woda jest zimna. Na głębokości kilkuset metrów utrzymuje się przez cały rok zaledwie kilka stopni.

Stromy brzeg oznacza, że głębia zaczyna się bardzo blisko. Dla słabszych pływaków to ważne: zejście z kamieni potrafi skończyć się kilkoma metrami wody pod stopami.

Przy kąpieli trzeba też uważać na ruch łodzi i promów. Pływanie z dala od przystani i oznaczonych tras jest bezpieczniejsze.

Ciekawostki

  • Niedaleko Varenny płynie Fiumelatte, jedna z najkrótszych rzek Włoch, licząca około 250 m. Działa sezonowo, od wiosny do jesieni, i wpada prosto do jeziora.
  • Specjalnością lokalnej kuchni jest missoltino, czyli suszone ryby agone, popularne od wieków nad jeziorem.
  • W Como urodzili się Pliniusz Starszy i Pliniusz Młodszy. Ten drugi miał podobno wille nad brzegiem jeziora.
  • Nazwa miasta Como zdaje się pochodzić od łacińskiego Comum, a jezioro w czasach rzymskich nazywano Larius.

Dno leży niemal 230 m poniżej poziomu morza, a zbocza nad wodą wznoszą się na ponad tysiąc metrów. Różnica wysokości od dna do szczytów wokół przekracza więc 1,5 km.

Dla kogoś, kto chce zobaczyć najgłębszą wodę Alp, wystarczy jeden rejs z Bellagio. Samej głębi z pokładu nie widać, ale stojące niemal pionowo skały dobrze oddają, z czym ma się do czynienia.