Hasło „poczucie własnej wartości” w krzyżówkach najczęściej prowadzi do krótkich, potocznych odpowiedzi. Popularnych rozwiązań jest 5 i zwykle o wyborze decyduje liczba kratek oraz to, czy autor miał na myśli neutralną „ocenę siebie”, czy raczej dumę (albo jej przesadę).
(3 litery)
(9 liter)
(4 litery)
(7 liter)
(5 liter)
EGO
Ego to w krzyżówkach najkrótszy i chyba najczęstszy odpowiednik „poczucia własnej wartości” rozumianego jako „ja”, „własna ważność” albo „samouwielbienie”. Pasuje zwłaszcza tam, gdzie definicja jest lekko ironiczna.
Ciekawostka: w psychologii „ego” bywa kojarzone z teorią Freuda, ale w krzyżówkach zwykle chodzi po prostu o „własne ja”, bez naukowych niuansów.
Kontekst krzyżówkowy: pojawia się też pod hasłami typu „ja”, „zarozumiałość” (w łagodnym sensie) czy „poczucie własnej ważności”. Uwaga na mylenie z „ID” (też bywa w krzyżówkach, ale to już inna część psychoanalitycznej układanki).
SAMOOCENA
Samoocena to najbardziej dosłowne rozwiązanie: ocena samego siebie, czyli właśnie poczucie własnej wartości w neutralnym, psychologicznym znaczeniu. Jeśli w definicji nie ma złośliwości ani patosu, to zwykle strzał w dziesiątkę.
Ciekawostka: popularna w badaniach jest Skala Samooceny Rosenberga — klasyczny kwestionariusz składa się z 10 stwierdzeń.
Kontekst krzyżówkowy: bywa podawana też jako „wiara w siebie” (choć to nie to samo), „autoocena” (rzadziej) albo „pewność siebie” (tu trzeba uważać na długość i sens).
DUMA
Duma to poczucie własnej wartości w znaczeniu bardziej emocjonalnym: satysfakcja z siebie, poczucie godności, czasem „honor”. Bardzo częsta, bo krótka i uniwersalna.
Kontekst krzyżówkowy: potrafi wyskoczyć również przy definicjach „pycha” (choć to już ostrzejsze), „ambicja” (czasem myląco) czy „zadowolenie z siebie”. Gdy w krzyżówce pasują 4 litery, „DUMA” często wygrywa z dłuższą „SAMOOCENĄ”.
GODNOŚĆ
Godność to poczucie własnej wartości rozumiane jako wewnętrzna wartość człowieka i szacunek do siebie. Brzmi trochę bardziej „uroczyście”, ale w krzyżówkach jest całkiem popularne.
Kontekst krzyżówkowy: spotykane także przy hasłach „dostojność”, „poważanie”, „szacunek do siebie”. Jeśli definicja sugeruje coś moralnego lub „nie do kupienia”, często chodzi właśnie o „GODNOŚĆ”.
HONOR
Honor to bliskie „godności”, ale z odcieniem tradycji i zasad: poczucie własnej wartości powiązane z reputacją i postępowaniem. Dobre, gdy definicja ma w tle etykę, słowo „ujma” albo „hańba”.
Kontekst krzyżówkowy: bywa też odpowiedzią na „cześć”, „dobre imię”, „rycerskość”. Jeśli w kratkach jest 5 liter, „HONOR” często pasuje idealnie.